مرحوم كلينى « 1 » روايت كرده است كه از امام صادق عليه السّلام پرسيدند : چگونه بود كه مردم صدر اسلام پشت‌سر پيامبر نماز مىخواندند و آن حضرت در نمازش قرآن مىخواند ، ولى قلوب آنها خاشع نمىشد ؟ فرمود : « پيامبر به قدر تحمّل آنها قرآن مىخواند » . در آينده دربارهء حال نيكان ، به هنگام تلاوت قرآن ، به حدّ كافى سخن خواهيم گفت . آداب ركوع و خضوع سزاوار است بنده هنگامى كه تكبير ركوع را مىگويد ، با ذلّت و استكانت و خضوع و حضور قلب بجا آورد ، به اين نيّت كه در اين عبادت و ركوع با مالك دنيا و آخرت معامله كند و در حال ركوع ، با ذلّت عبوديّت در مقابل كمال عظمت الهى قرار گيرد كه شاعر مىگويد اذا كان من تهوى عزيزا و لم تكن * ذليلا فاقرء السّلام على الوصل « 2 » آيا نديده‌اى كه يكى از آداب برخورد با ملوك دنيا اين است كه مردم به رسم تعظيم و بزرگداشت در مقابلشان ركوع مىكنند ؟ و در آن حال مىدانند كه در مقابل شاه ايستاده‌اند و با اين كار قصد بزرگداشت او را دارند . پس چگونه مىشود براى كسى ركوع كنى كه از هربزرگى بزرگ‌تر و بر همهء اسرار آگاه است ، ولى از اينكه تو بندهء ذليل مقابل او ايستاده‌اى ، غافل باشى . يكى ديگر از آداب ركوع اين است كه اگر در ركوع اين ذكر را مىگويى :

--> ( 1 ) . ابو جعفر محمّد بن يعقوب بن اسحق كلينى رازى ملقّب به ثقة الاسلام از دانشمندان و محدّثان شيعهء اماميه در قرن سوم و اوايل قرن چهارم است . در كلين ، يكى از روستاهاى شهر رى ، متولد شد و به سال 329 ه ق در بغداد درگذشت . از جملهء تأليفات او كتاب كافى است كه تأليفش بيست سال زمان برد و معتبرترين كتاب حديثى شيعه به شمار مىرود . در عظمت و جلالت قدر كلينى همين بس كه ابن اثير از دانشمندان اهل سنّت او را از مجدّدان مذهب شيعه شمرده است . ( 2 ) . اگر معشوقت عزيز است و تو هم ذليل نيستى ، فاتحهء وصال را بخوان .